أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

982

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

ابو حنيفه ، فرهنگ ، 52 ؛ غافقى ، 274 ؛ ميمون ، 123 ؛ II , Low ، 26 . تا پايان سدهء نوزدهم آن را با قنبيل ( kamala ، نك . شمارهء 861 ) - گرد سرخ تشكيل شده از تارهاى غده‌اى و پرزهاى خوشه‌مانند Mallotus philippinensis Mill . مترادف Rottlera tinctoria Roxb . ، يكسان مىشمردند ؛ برخىها ورس را همچون محصول Memecylon tintorium Willd . يا M . edule Roxb . تعريف مىكنند ؛ نك . سراپيون ، 512 ؛ ابو منصور ، 565 ؛ ابن سينا ، 209 ؛ عيسى ، 1177 ؛ Low , pf . ، 132 . ( 2 ) . البادرة ، قس . ابو حنيفه ، 112 ؛ Lane ، 166 . ( 3 ) . اللاذن ، نك . شمارهء 1105 . ( 4 ) . نسخهء الف : كالوح ، بايد خواند كالوسخ ( ؟ ) ؛ نسخه‌هاى ب و پ : كالوج . ( 5 ) . ورشا ، قس . II , Low ، 26 . ( 6 ) . واژه زير لكه سياه ؛ آن را مىتوان الحوّأة - حنا نورسته - خواند ؛ قس . تاج العروس ، III ، 33 : بادرة - ورق الحواة ؛ عيسى ، 19215 : حوّا - Zollikoferia nudicaulis B . . ( 7 ) . الحصّ ، قس . لسان العرب ، VII ، 15 ، تاج العروس ، IV ، 380 . Lane ، 2293 در مقالهء « غمر » كه سخن از « ورس » است ، به‌جاى « حصّ » ، به اشتباه مىخواند « جصّ » و مىگويد كه « غمر » مترادف « گچ » است و همين‌گونه است لسان العرب ، V ، 32 و تاج العروس ، III ، 454 . ( 8 ) . قنديد ، قس . Lane ، 2568 . ( 9 ) . البارد ، بايد خواند البادر ، نك . يادداشت 2 . ( 10 ) . سخاميّه - شرابى ضعيف . ( 11 ) . قس . لسان العرب ، III ، 369 و XII ، 283 . ( 12 ) . ثلاث مراحل ، يعنى در فاصله سه روز راه . ( 13 ) * . در Picture ، 140 درج شده است . ترجمهء روسى منابع عربى ، II ، 143 . ( 14 ) . الغمر . ( 15 ) . در پى آن به خط ريز نوشته شده است : « به خط ابن زكى رحمة اللّه در حاشيه [ نوشته شده ] و به نظر مىرسد كه اين در متن اصلى بوده است » . ( 16 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : بقيت ، بايد خواند تفتقت ، قس . لسان العرب ، VI ، 254 ؛ Lane ، 2936 . ( 17 ) . العسفة ( ؟ ) ، شايد بتوان خواند العشفة ، قس . لسان العرب ، IX ، 246 : العشوف - الشجرة اليابسة . 1072 . ورد 1 - وردا ، گل سرخ ، رز يحيى و خشكى : ورد عالىترين گل از نظر رنگ و خوش‌بويى است . گونه‌هاى زن را با آن قياس مىكنند و آن به رنگ‌هاى سرخ ، سفيد ، زرد ، سياه و موجه 2 است .